Cập nhật firmware Zigbee: khi nào nên, khi nào đừng

Home Assistant báo có firmware mới cho bốn bóng đèn IKEA. Bấm cập nhật cả bốn là cách nhanh nhất để mất một thứ đang chạy tốt: tài liệu ZHA lấy đúng ví dụ bản firmware IKEA làm hỏng binding theo nhóm. Firmware trong nhà Zigbee có ba tầng, và mỗi tầng có một mức rủi ro khác nhau.

OTA thiết bị: khi nào cần, khi nào đừng

OTA là nạp firmware cho từng thiết bị qua chính sóng Zigbee, không tháo bóng đèn, không cắm dây. Nghe tiện nên dễ bấm bừa.

Ba điều tài liệu Zigbee2MQTT nói mà giao diện không nói. Một bản nạp mất từ 10 đến 100 phút tùy thiết bị và tùy mạng, và trong lúc đó mạng phải tải thêm đáng kể, nên chỉ nạp một thiết bị mỗi lần. Nạp xong thiết bị khởi động lại, và nó khởi động theo hành vi bật nguồn của nó, tức là một bóng đèn có thể tự sáng lúc hai giờ sáng. Sau đó hệ đối xử với nó gần như thiết bị mới ghép: interview lại và cấu hình lại, thao tác này có thể ghi đè khoảng báo trạng thái bạn đã đặt tay về giá trị mặc định.

ZHA còn cẩn thận hơn ở chỗ chọn nguồn. Nó chỉ bật sẵn nguồn OTA của một nhóm nhỏ: IKEA, Inovelli, Ledvance hay OSRAM, Sonoff hay iTead, Third Reality. Nhà sản xuất khác vẫn hỗ trợ được nhưng tắt sẵn, lý do tài liệu ghi thẳng là bản của họ có thể đổi hoặc bỏ tính năng, có thể buộc bạn cấu hình lại thiết bị. Cùng trang đó cảnh báo trường hợp hiếm hơn: một bản firmware làm chết hẳn thiết bị.

Nên lọc thế này. Cập nhật khi ghi chú phát hành nêu đúng lỗi bạn đang gặp, khi đó là bản vá bảo mật, hoặc khi thiết bị mới mua chạy firmware quá cũ nên interview không xong. Bỏ qua khi thiết bị đang chạy đúng, khi bạn chưa đọc ghi chú phát hành, và luôn bỏ qua ý định nạp cả đàn trong một buổi tối.

Firmware coordinator: rủi ro thật nằm ở đâu

Tầng thứ hai là firmware của cái dongle cắm vào máy chủ. Đây là bộ phận khác hẳn thiết bị đầu cuối, khái niệm nằm ở bài hub, coordinator, bridge khác gì nhau.

Tin tốt trước: nâng firmware trên chính cái dongle đang dùng, trong cùng một họ, thì không cần ghép lại thiết bị. Tài liệu Zigbee2MQTT ghi đúng câu đó. Nhiều người tưởng flash coordinator là mất nhà, thực ra không.

Rủi ro thật nằm ở hai chỗ khác. Trong lúc flash, cả mạng đứng, nên đừng làm khi trong nhà có người phụ thuộc vào đèn hay khóa. Và nếu quá trình nạp đứt giữa đường, dongle sẽ ở trạng thái chưa dùng được cho tới khi bạn nạp lại thành công, việc này cần đúng công cụ flash cho đúng dòng chip, tức là không phải thứ nên khởi động lúc nửa đêm.

Lý do đáng flash coordinator thì hẹp: bản mới vá đúng lỗi bạn đang gặp, hoặc bạn cần một tính năng đòi firmware đủ mới, ví dụ ghép thiết bị bằng install code trên một số dòng radio. Ngoài hai lý do đó, bản firmware coordinator đang chạy ổn là bản tốt nhất. Chọn dongle theo chip và tài liệu firmware nằm ở bài dongle Zigbee nào cho Home Assistant.

Đổi firmware Zigbee sang Thread xóa mất gì

Tầng thứ ba hay bị gọi lẫn là cập nhật, nhưng nó là đổi hệ. Cùng con chip radio, khác stack mạng: nguyên tắc này nằm ở bài Thread là gì.

Hệ quả cụ thể. Dongle chạy firmware Zigbee hoặc firmware Thread, không đồng thời, nên nạp Thread lên dongle đang làm coordinator Zigbee là mất toàn bộ khả năng điều khiển thiết bị Zigbee. Phần quyết định nên làm hay không nằm ở bài Matter và Thread trên Home Assistant.

Phần mà bài này lo là cái bị xóa. Mạng Zigbee của bạn không nằm trong phần mềm, nó nằm trong bộ nhớ của dongle theo định dạng của stack Zigbee: network key, PAN ID, kênh, và bảng thiết bị. Đổi stack là bỏ hết chỗ đó. Nạp ngược về firmware Zigbee thì được, nhưng lúc đó bạn có một coordinator trắng, và thiết bị cũ vẫn đang nhớ một mạng không còn tồn tại. Không có bản backup khôi phục được thì đường duy nhất là ghép lại từng cái, kèm dựng lại toàn bộ binding vì binding lưu trong thiết bị và mất khi ghép lại.

Backup: cái gì cứu được, cái gì không

Đây là bước phải làm trước cả hai tầng dưới, và là bước bị bỏ nhiều nhất.

Điều kiện trước tiên là dongle của bạn có backup được hay không. Tài liệu Zigbee2MQTT nói rõ: chỉ adapter nền zStack của Texas Instruments và EmberZNet của Silicon Labs sinh được coordinator_backup.json. Nhóm conbee, ezsp, zboss, zigate không có backup và restore. Nếu bạn thuộc nhóm sau, mỗi lần động vào firmware là một lần cược cả nhà.

Trên ZHA thì nhẹ hơn: nó tự backup mạng, và cho backup tay trong phần Network Settings. Hai đường quản lý khác nhau ở nhiều chỗ nữa, xem bài ZHA hay Zigbee2MQTT. Cách quản lý phía Zigbee2MQTT nằm ở bài Zigbee2MQTT là gì.

Thứ tự an toàn trước khi nạp firmware

1. 1

   Kiểm dongle có backup được không

   zStack hoặc EmberZNet thì có, các nhóm còn lại thì không. Biết trước điều này quyết định bạn nên làm hay nên dừng

2. 2

   Tạo backup và mang ra khỏi máy chủ

   Sao coordinator_backup.json và database.db, hoặc backup mạng trong ZHA, rồi copy sang máy khác. Backup nằm cùng máy sắp bị sửa thì không phải backup

3. 3

   Ghi lại kênh, PAN ID và danh sách binding

   Ba thứ này không có giao diện nào nhắc bạn khi dựng lại. Một ghi chú mười dòng đủ dùng

4. 4

   Đọc ghi chú phát hành của đúng bản sắp nạp

   Tìm cả mục thay đổi và mục sự cố đã biết. Không có ghi chú phát hành thì không có lý do nạp

5. 5

   Nạp một thứ, thử, rồi mới sang thứ tiếp

   Một thiết bị hoặc một dongle mỗi lần. Nạp hàng loạt là mất khả năng biết bản nào gây lỗi

Cái backup giữ được là mạng: khóa, kênh, danh sách thiết bị, nên một dongle cùng họ nhận lại mạng và thiết bị không phải ghép lại. Cái nó không giữ được là firmware của từng thiết bị. Một bóng đèn đã lên bản mới thì bản backup của coordinator không kéo nó về được, muốn về phải hạ cấp bằng chính đường OTA.

Cập nhật xong mà thiết bị chạy sai thì làm gì

Hạ cấp là cửa đầu tiên. Zigbee2MQTT có lệnh hạ cấp riêng bên cạnh lệnh cập nhật, nhưng hai giới hạn đi kèm: nguồn mặc định thường chỉ giữ bản mới nhất và bản trước đó, và vài thiết bị từ chối nhận firmware cũ hơn dù chuẩn cho phép. Muốn về xa hơn một bậc thì phải tự tìm file firmware cũ và tự khai nguồn.

Nếu không hạ được, kiểm ba thứ theo thứ tự này. Cắt nguồn thiết bị rồi cấp lại, vì một phần lỗi sau khi nạp là trạng thái treo chứ không phải firmware. Kiểm khoảng báo trạng thái, vì bước cấu hình lại sau khi nạp có thể đã đặt nó về mặc định và cảm biến của bạn đang báo thưa hơn trước. Cuối cùng mới tính ghép lại thiết bị đó, và ghép lại thì phải dựng lại binding của nó.

Nếu triệu chứng là cả mạng chậm đi sau khi flash coordinator, phần lớn không phải firmware mà là vùng phủ đang yếu và bạn chỉ vừa mới để ý. Cách đọc bản đồ mạng và sửa nằm ở bài mạng Zigbee chập chờn, còn nguyên tắc mạng lưới bên dưới nằm ở bài Zigbee là gì.

Gọn lại thành một câu: firmware trong nhà Zigbee là việc bảo trì có lý do, không phải việc nên làm cho mới. Có backup, có ghi chú phát hành, và làm một thứ mỗi lần thì cả ba tầng đều lành. Xem thêm trong chuyên mục nhà thông minh của MyAutoLife.